Altruizm w XXI wieku

Reklama

śr., 09/01/2021 - 00:41 -- MagdalenaL

Zdjęcie: Forbes Japan

Zostałem kiedyś zaproszony na „Dyskusję o nauce i religii”, aby porozmawiać z Jego Świętobliwością Dalajlamą z Tybetu, który z typowym dla siebie dobrym humorem wielokrotnie zaznaczał, jak ważne w życiu jest współczucie. Słowo „współczucie” jak i „filantropia” oraz „altruizm” jest używane przez wielu religijnych ludzi na całym świecie. Jednakże, pomimo tych słów głoszonych przez tysiące lat historii religii, rzeczywistość nadal jest napędzana przez przeciwne im „egoistyczne impulsy”: politykę, ekonomię i społeczeństwo.

Podstawowym tego powodem jest istnienie w naszych umysłach samolubnego ego, które często kieruje się natychmiastowym zyskiem lub stratą. Tego właśnie ego bardzo trudno jest się pozbyć. Jest to paskudna rzecz, która czasami kryje się pod postacią próżności i hipokryzji, nawet gdy jesteśmy zaangażowani w działalność charytatywną i społeczną.

Czy zatem tak długo, jak istnieje ludzkie ego, niemożliwym jest szerzenie ducha współczucia, życzliwości i altruizmu w społeczeństwie? Jedną z odpowiedzi na to pytanie można znaleźć w koncepcji „racjonalnego altruizmu” francuskiego myśliciela Jacques'a Attali. Idea ta głosi, że powinniśmy działać altruistycznie nie z potrzeby samopoświęcenia się dla sprawy, tylko dlatego, że jest to dla nas korzystne i prowadzi do naszego szczęścia.

Przykładowo, rodzice powinni wychowywać swoje dzieci z oddaniem, bo to czyni ich życie wartym przeżycia i przynosi im radość. Powinniśmy pomagać bliźnim w potrzebie, bo taka kultura wzajemnej pomocy prowadzi do spokoju ducha. Próbujemy również rozwiązać problem globalnego ocieplenia oraz pozostawić po sobie komfortowe i bezpieczne środowisko, ponieważ dzięki temu obecne młode pokolenie będzie mogło w przyszłości normalnie żyć.

Choć sam wierzę, że współczucie i życzliwość są częściami ludzkiej natury, pomysł Attaliego na „racjonalny altruizm” jest głębszym i bardziej oświeconym sposobem na radzenie sobie z ludzkim ego w porównaniu z ideami, które po prostu pochwalają „ducha poświęcenia” i bezinteresowność. Poza tym, zagłębiając się w „racjonalny altruizm” nieco bardziej, można dojść do wniosku, że ludziom krótkowzrocznym, którzy kierują się w życiu swoim niszczycielskim egoizmem, można zarzucić nie brak współczucia i życzliwości, ale brak inteligencji, ponieważ nie dostrzegają oni tego, co jest dla nich korzystne w perspektywie długoterminowej.

Co zatem możemy zrobić, aby pomóc większej liczbie ludzi XXI wieku rozwinąć w sobie „racjonalny altruizm”? Jednym z oczywistych sposobów jest właściwa edukacja. W tym wypadku korzystanie z teorii naukowych, obiektywnych faktów oraz racjonalnych wyjaśnień w celu uzmysłowienia młodym, dlaczego krótkowzroczność w kwestiach problemów globalnych jest niekorzystna, jest kluczowym elementem. Na przykład, laureat Pokojowej Nagrody Nobla z 2007 roku i były wiceprezydent USA – Al Gore – w swojej książce i filmie Niewygodna Prawda stara się edukować ludzi na temat kryzysu globalnego ocieplenia.

Istnieje jednak jeszcze jeden sposób, którego nie można przeoczyć, a jest nim rzucanie światła na kulturę mądrości, która funkcjonuje w każdym kraju już od czasów starożytnych. Przykładowo, w Japonii od dawna istnieje zwyczaj pomagania ludziom w potrzebie, a kiedy już ktoś dziękuje, odpowiada się mu wyrażeniem „otagaisama desu” (dosł. „to obopólnie korzystne” lub po prostu „wzajemnie”). Istnieje również powiedzenie „dobry czyn wymaga kolejnego”. Wszystkie te „mądrości” wskazują na to, że pomaganie innym jest dobre dla obu stron.

Innymi słowy, „racjonalny altruizm”, o którym mówi Attali, wcale nie jest nowym pomysłem. Każdy kraj ma swoją kulturę mądrości, która uczy, że własne szczęście zależy od dbałości o szczęście innych. Tyle tylko, że koncept ten często gubi się w potoku krótkowzrocznego egoizmu kapitalizmu finansowego.

Podsumowując, aby zbudować lepsze społeczeństwo, musimy patrzeć nie na zagranicę, ale na ziemię pod naszymi stopami. Własny interes jest altruizmem. Altruizm jest własnym interesem.

 

Autor: 
Tasaka Hiroshi / tłum. Alicja Nowak
Dział: 

Reklama