Jak ludzie radzą sobie z lękiem przed śmiercią?

Reklama

czw., 08/06/2020 - 09:39 -- AleksandraJ

Świadomość własnej śmiertelności jest jedną z wad ludzkiej inteligencji. Wszystkie istoty kiedyś zakończą swój żywot, ale tylko ludzie są w stanie uchwycić egzystencjalne znaczenie śmierci.

 

​​

Możemy zaakceptować naszą śmiertelność intelektualnie, ale w głębi duszy temu zaprzeczamy. Strach przed śmiercią jest tak przytłaczający, że skrywamy ta wiedze przed naszą własną świadomością. Wypieranie informacji o śmiertelności objawia poprzez kilka strategii poznawczych używanych przez ludzi w celu uniknięcia egzystencjonalnego lęku przed śmiercią.

Lęk przed śmiercią jest naturalny

Jesteśmy w stanie zrobić niemal wszystko by przetrwać. Instynkty samozachowawcze kształtują ludzkie zachowanie za każdym razem, gdy czyjeś życie jest w niebezpieczeństwie. Zaatakowani przez dzikie zwierzę walczymy lub uciekamy. Głodujący ludzie będą kraść jedzenie. Dlatego też społeczeństwa nagradzają medalami i pochwałami najwyższy trumf samokontroli jakim jest całkowite lekceważenie własnego bezpieczeństwa.

Lęk przed śmiercią leży u podstaw wielu naszych fobii

Lęk przed śmiercią uznawany jest za jeden z najczęstszych lęków. aje się on być centralnym elementem wielu zaburzeń psychicznych takich jak lęk zdrowotny (Hipochondria), zespół lęku napadowego, agorafobia, zespół stresu pourazowego, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne oraz zaburzenia depresyjne (Iverach i in., 2014). Przykładowo, osoby z zespołem lęku napadowego często konsultują się z lekarzami w sprawie ich strachu przed śmiercią spowodowaną zawałem serca (Yalom, 2008). Depresja występująca po przejściu na emeryturę może czasem funkcjonować jako oczekiwanie na ostateczny koniec istnienia.

Strach jest podświadomy

Ta niewygodna prawda nieustannie czai się w naszych umysłach i ostatecznie decyduje o wszystkim co robimy. W swojej słynnej książce Zaprzeczanie śmierci Ernest Becker twierdzi, że takimi rzeczami są chodzenie do kościoła, jedzenie warzyw, odwiedzanie siłowni, przekazywanie majątku przyszłym pokoleniom, zakładanie firm, to kogo kochamy i kogo nienawidzimy. W dużej mierze nie jesteśmy świadomi tego jak terror śmierci wpływa na to co myślimy i robimy, ponieważ okazuje się być to dla nas zbyt niewygodne. Jak powiedział kiedyś La Rochefoucauld ,,Słońcu ani śmieci nie można patrzeć prosto w oczy.” Żadna wiedza nie jest w stanie wyeliminować strachu przed śmiercią. Cytując Winstona Churchilla ,,Człowiek, który twierdzi, że nie boi się śmierci jest kłamcą.”

Poczucie własnej wartości chroni nas przed lękiem przed śmiercią

Poczucie własnej wartości jest kluczem do bezpieczeństwa psychicznego. Oznacza ono czucie się ze samym sobą dobrze i przekonanie, że jest się wartościowym człowiekiem. Poczucie, że jest się dobrą i cenioną osobą jest niezbędne do radzenia się z naszym strachem przed śmiercią. Jednym ze sposobów na podniesienie poczucia własnej wartości jest otoczenie się ludźmi o podobnych poglądach. Przebywanie z takimi ludźmi daje poczucie bezpieczeństwa wobec egzystencjalnego lęku. Przykładowo, przypominanie o śmiertelności może prowadzić do pozytywnych reakcji w stosunku do ludzi, którzy popierają światopogląd i podbudowują poczucie własnej wartości danej osoby jednocześnie wzmagając wrogość wobec tych którzy zagrażają naszemu kulturowemu światopoglądowi (Pyszczynski i in., 2004). Wykazano również, że przypominanie o śmierci zwiększa konsumpcje ostentacyjną i materializm (Arndt i in., 2004). Konsumpcjonizm również może zwiększyć poczucie własnej wartości i pomóc zdobyć społeczną akceptacje, ale tylko na pewien czas.

 

Pragnienie oszczędzania

Oszczędzanie pieniędzy może działać jako egzystencjalny zderzak i chronić ludzi przed lękiem przed śmiercią. Oszczędzanie pieniędzy wiąże się z poczuciem kontroli nad przyszłością a co za tym idzie spokojem ducha. Poczucie obfitości mentalnej (w przeciwieństwie do mentalności deficytowej) oraz nadzieja na przyszłość mogą świetnie sprawdzić się w roli potencjalnego zabezpieczenia przed lękiem egzystencjalnym (Zaleskiewicz i in., 2013). Takie podejście ułatwia nam dostrzeżenie możliwości a nie ograniczeń i pozwala nam zmienić nasze spojrzenie na świat.

Reasumując, lęk przed śmiercią jest wyjątkowo ludzkim dylematem i istotnym problemem terapeutycznym. Strach staje naprzeciw rozumowi i niektórzy ludzie nie konfrontują się z nim w sposób racjonalny. Nieżyjący już psychoterapeuta - Yalom (2008) stworzył kompleksowy model egzystencjalny mający na celu leczenie strachu przed śmiercią. To terapeutyczne podejście uwzględnia fakt, że strach przed śmiercią jest istotnym źródłem lęków. Leczenie skoncentrowane jest na wzmacnianiu poczucia znaczenia i celu, budowaniu relacji międzyludzkich oraz rozwijaniu umiejętności radzenia sobie z lękami.

Autor: 
Shahram Heshmat, tłum. Natalia Chrypliwy
Dział: 

Reklama