Informacje - Panika i agorafobia

Reklama

pt., 08/27/2021 - 12:40 -- MagdalenaL

Logo Psychenet (grafika psychenet.de)

Co to jest agorafobia z panicznymi zaburzeniami?

Każdy człowiek czegoś się boi. Strach jest sensowną i ważną reakcją, która ostrzega przed sytuacjami nam zagrażającymi. W przypadku panicznych zaburzeń chodzi jednak o poważnie traktowaną chorobę, która może bardzo zakłócać prywatne oraz zawodowe życie.

Ludzie z panicznymi zaburzeniami dostają przy ataku strachu na przykład bólu w klatce piersiowej, dreszczy, braku powietrza, zawrotów głowy, mdłości, potów, uderzeń gorąca. Oni boją się, że stracą kontrolę nad sobą, zwariują lub umrą. Na podstawie fizycznych objawów wielu z nich idzie do lekarza albo na pomoc doraźną. Fizyczna przyczyna ataku nie może być jednak stwierdzona.

Jeżeli człowiek przez okres miesiąca ma więcej ataków paniki, mówi się wtedy o panicznym zaburzeniu.

Pojęcie agorafobii (z języka starogreckiego) można dosłownie przetłumaczyć, jako lęk przed miejscem. Osoba z agorafobią, boi się opuścić dom, przebywać w miejscach publicznych, wchodzić do centrów handlowych, czy sklepów, przebywać w skupiskach ludzkich, kinach i innych zamkniętych przestrzeniach, albo samotnie podróżować koleją, autobusem, czy samolotem. Dlatego unika ona tych miejsc, albo przebywa tam z olbrzymim lękiem. Ataki paniki i agorafobia idą często razem w parze. Diagnoza brzmi agorafobia z panicznymi zaburzeniami.

 

Jak częste są agorafobia i paniczne zaburzenia?

Agorafobia i paniczne zaburzenia są najczęstszymi chorobami psychicznymi. Pięć na 100 ludzi cierpi przynajmniej raz w życiu jedno z tych zaburzeń.

W Niemczech około 1,5 miliona ludzi jest dotknięta agorafobią albo panicznymi zaburzeniami. Kobiety dotyka to dwa razy częściej niż mężczyzn. Choroba ta najczęściej występuje po raz pierwszy we wczesnej dorosłości.

 

Czy istnieją różne formy lub przebiegi?

W wielu przypadkach występują najpierw ataki paniki. Ludzie boją się tego, że w przypadku ataku paniki nie będą mogli opuścić określonych miejsc, jak na przykład autobusu, przepełnionego domu handlowego, albo jadącego auta. Ten „lęk przed strachem” może się przerodzić w agorafobię.

Agorafobia i paniczne zaburzenia rzadko zanikają bez pomocy terapeutycznej. Jeżeli zostaną one potraktowane fachowo, perspektywy sukcesu są dobre. Najczęściej z chorobliwym lękiem występują także inne chorobliwe lęki, depresja, zaburzenia somatoformiczne, a także nadużywanie alkoholu, czy leków.

 

Jak powstają agorafobia i paniczne zaburzenia?

Najczęściej więcej czynników jest koniecznych do wywołania choroby. Od biologicznej strony jest wiele genetycznych skłonności (dziedziczenie), które zwiększają ryzyko zachorowania.

Także określony sposób myślenia, założenia, czy sposoby zachowań (na przykład wyostrzone obserwacje sygnałów własnego ciała) mogą być współodpowiedzialne. Jeżeli atak paniki wystąpił raz ni stąd ni zowąd, osoby dotknięte tym mają często lęk przed kolejnym atakiem i obserwują dokładnie swoje ciało – błędne koło zaczyna się, kiedy normalne odczucia ze strony organizmu (np. bicie serca) są przeżywane dużo intensywniej. Sytuacje w których występują ataki paniki są często nagminnie unikane, w taki sposób może powstać dodatkowo agorafobia.

Około 80 do 100 pacjentów informuje do tego, że krótko przed swoim zachorowaniem musieli się uporać z ciężkim fatum (np.: śmierć bliskiej osoby albo rozstanie). Także pozytywnie wyczerpujące wydarzenia (np. nowa praca albo narodziny dziecka) mogły być przyczyną. W końcu także długotrwałe obciążenie (np.: długotrwałe przeciążenie w pracy, opieka nad bliską osobą) mogą przyczynić się do powstania panicznych zaburzeń i agorafobii. Ludzie, którzy mieli trudne przeżycia w dzieciństwie (np.: śmierć, choroba, nadużywanie alkoholu w rodzinie) wydają się być również bardziej podatni na paniczne zaburzenia.

 

Skąd wiadomo, że ma się agorafobię albo paniczne zaburzenia?

Jeżeli pojedyncze symptomy wskazują na agorafobię lub paniczne zaburzenia, powinno się pójść do lekarza lub do psychoterapeuty.

Podczas rozmowy zostaną zadane pytania o dolegliwości, ogólny stan zdrowia, historia rodziny i o schorzenia cielesne, a także zostanie sprawdzone czy chodzi o agorafobię, czy o paniczne zaburzenia. Kwestionariusze pomagają terapeucie ocenić ciężar choroby i wyjaśnić, czy inne psychiczne problemy nie są przyczyną. Badanie ciała może wyjaśnić, czy symptomy mają przyczynę w ciele (np.: nadczynność tarczycy).

 

Jak agorafobia i paniczne zaburzenia są leczone?

Kto swoją agorafobię i/lub paniczne zaburzenia podda leczeniu, ten ma dobre szanse na wyzdrowienie. Następujące formy leczenia wchodzą w rachubę: kognitywna terapia behawioralna, forma psychoterapii, terapia farmakologiczna antydepresantami.

Przed podjęciem decyzji o leczeniu ważne jest, aby wziąć pod uwagę własne upodobania. Jeśli jedna z obu form leczenia nie pomogła, poleca się wypróbować tą drugą. Także kombinacja kognitywnej terapii behawioralnej i antydepresantów jest możliwa – szczególnie przy ciężkich symptomach.

Kognitywna terapia behawioralna okazała się być pod względem metod psychoterapii szczególnie skuteczna przy agorafobii i panicznych zaburzeniach. Przy tej terapii badane i opracowywane są wzorce myślowe, a pacjent jest wspierany, żeby postawić się aktywnie swojemu strachowi. Odnośnie psychoterapii psychodynamicznej istnieje mniej badań. Jeżeli jednak ktoś woli taką terapię psychodynamiczną, a kognitywna terapia behawioralna nie pomogła, albo nie było odpowiedniego miejsca na terapię, można zaproponować tę formę terapii.

Niektórzy lekarze zapisują także przy lękach środki uspokajające (tak zwana benzodiazepina). One bardzo szybko redukują stres, mogą jednak także uzależnić i przez to nie są polecane. One powinny być przepisywane tylko w drodze wyjątku (np.: przy ciężkich chorobach serca, kiedy antydepresanty nie pomagają, albo przy niechęci do życia).

Co mogą zrobić bliscy i przyjaciele?

Osoby zaufane są bezpośrednio współdotknięte, ponieważ wspólne przedsięwzięcia takie jak podróże albo pójście do kina z pacjentem dotkniętym lękiem często jest niemożliwe.

Jednocześnie zyskują dużo, tym że osoba z lękiem może zapanować na swoją codziennością. Oni towarzyszą na przykład w jeździe autobusem albo przy zakupach. Taka pomoc jest dobrze rozumiana i na krótką metę także odciążająca. Długoterminowo doprowadzają oni do tego, że choroba się utrzymuje.

Bliscy powinni zatem wiedzieć o panicznych zaburzeniach, czy o agorafobii. Oni są przez to w stanie lepiej zrozumieć pacjenta i jego chorobę. To pomaga także w czasie terapii, w której wzorce zachowań mogą się zmienić, i to się przełoży na wspólne życie.

Przede wszystkim: Bliscy nie powinni samych siebie też ograniczać. Jeżeli choroba lękowa partnera, członka rodziny lub przyjaciela bywa zbyt obciążająca, także oni mogą się zwrócić po pomoc do grupy samopomocy, poradni, lekarza lub psychoterapeuty.

 

Pomocne Informacje i linki:

Heinrichs, N. (2007). Poradnik paniczne zaburzenia i agorafobia, informacje dla chorych i ich bliskich. Göttingen: Hogrefe.

Schmidt-Traub, S. (2016). Pokonać strach: samopomoc przy panice i agorafobii 6. wydanie Berlin: Springer.

Autor: 
Związek działaczy zdrowia psychicznego, Tłumacz: Magdalena Kulesza

Reklama