Psy widzą różnicę pomiędzy przypadkowym a celowym działaniem

Reklama

pon., 09/06/2021 - 17:56 -- MagdalenaL

Zdjęcie: Josepha Erlacher

Oznacza to, że wierne czworonogi są również jak najbardziej w stanie zrozumieć ludzkie zamiary.

 Psy rozwinęły całą gamę umiejętności, aby mogły razem mieszkać z ludźmi. Jedną z nich jest możliwość zrozumienia ludzkich działań. Kiedy mówisz, na przykład, „siad” lub „zostań”, wiele psów się Ciebie posłucha. W nowym badaniu naukowcy poszli o krok dalej. Bo czy psy naprawdę rozumieją ludzkie zamiary?

Theory of Mind

Ta umiejętność, aby rozróżniać jedne zamiary od drugich — lub chociażby mieć jakiś zarys co do nich — jest podstawowym komponentem tak zwanej Theory of Mind [ang. teorii umysłu]. To popularny termin w psychologii, który opisuje, jak bardzo ktoś jest skłonny do empatii i zrozumienia perspektywy innego. Theory of Mind była przez długi czas postrzegana jako coś wyjątkowo ludzkiego. Jednak w nowym badaniu, naukowcy poddają ten temat dyskusji. „Każdy, kto obchodzi się z psami, zna to uczucie, że psy wydają się nas rozumieć”, mówi badaczka Britta Schünemann w rozmowie z portalem Scientas.nl. Tak więc zastanowiła się ona nad czymś interesującym: czy psy są w stanie rozróżnić, kiedy coś się dzieje przez przypadek, a kiedy specjalnie?

 

Eksperyment

Aby odpowiedzieć na to palące pytanie, niemiecki team badawczy przeprowadził ciekawy eksperyment: naukowcy zbadali, jak psy reagowały, kiedy trafiło im się coś pysznego do jedzenia, zarówno przez przypadek, jak i specjalnie. Eksperyment został przeprowadzony z 51 psami, a każdy z nich został przetestowany w trzech różnych warunkach.

 

Tak wyglądał eksperyment

Pies został oddzielony od człowieka poprzez zastosowanie przezroczystej płyty. Podstawowa sytuacja wyglądała tak, że badacz podawał psu przez dziurę w płycie małe przysmaki dla psów. Jednak wtedy działy się różne rzeczy. W scenariuszu 1 — niechętnym podejściu — badacz nagle zabierał nagrodę z powrotem na swoją stronę i kładł ją przed sobą. W drugim scenariuszu — niezdarnym podejściu — badacz chciał przełożyć przysmaki przez otwór i „próbował” je dać psu, ale „przez przypadek” mu spadały. Podczas scenariusza numer 3 — zablokowanego podejścia — badacz próbował dać psu przysmak jeszcze raz, ale nie udawało się to, ponieważ otwór w płycie został zablokowany. W każdym ze scenariuszy smakołyki pozostawały po stronie badacza.

Jeśli psy rzeczywiście rozumieją ludzkie zamiary, można by oczekiwać, że zareagują inaczej na „niechętne” podejście niż na pozostałe dwa „niekompetentne” podejścia. I właśnie to odkryli badacze.

 

Czas reakcji

Badacze zwrócili mianowicie uwagę na czas reakcji psa. Założenie było takie, że jeśli psy są w stanie zrozumieć ludzkie zamiary, to dłużej wahałyby się w przypadku niechętnego podejścia (w którym nie otrzymały nagrody) niż w pozostałych dwóch niekompetentnych podejściach (w których nagroda jest faktycznie dla nich przeznaczona). Rezultaty rzucają się w oczy. Nie tylko psy faktycznie dłużej się wahały w przypadku niechętnego podejścia, ale też były wcześniej skłonne to tego żeby usiąść lub się położyć; coś co jest postrzegane jako uspokajające zachowanie. W tym samym czasie przestawały również machać ogonami. „Naprawdę, reakcje niektórych psów były zdumiewające”, opowiada Schünemann. „Niektóre psy tak samo siadały, tak jakby od razu się pogodziły z tym, że nigdy nie dostaną tych pysznych przysmaków”.

 

Psy widzą różnicę

Badanie pokazało, że psy rzeczywiście zachowują się inaczej w zależności od działań badacza — przypadkowych lub nie. Według drużyny badawczej to udowadnia, że psy są również w stanie je odróżnić. „To, że psy to potrafią, jest bardzo interesujące”, podkreśla Schünemann. „Po pierwsze dlatego, że to ukazuje, że bardzo imponujące społeczno-kognitywne pokłady ludzi, do pewnego stopnia, nie są unikatowe. Jednak to obala również długo istniejące założenie, że psy nie rozumieją ludzkich zamiarów. Wydaje się, że mają wrodzone zrozumienie tego, kiedy ludzie działają z jakimś powodem. Będziemy  musieli być zatem bardziej świadomi tego, że psy na swój sposób są świadome naszych intencji”.

 

Rasy

Rasa nie ma przy tym zbyt wielkiego znaczenia. „W naszym badaniu wzięły udział psy bardzo różnych ras”, opowiada Schünemann. „Mieliśmy zarówno psy rasy Border Collie,  jak i mopsy. Ponadto żaden z nich nie otrzymał uprzednio żadnego szkolenia. To absolutnie sugeruje, że wszystkie psy są w stanie rozpoznać przypadkowe i nieprzypadkowe działania. Poza tym, właśnie w ten sposób przeprowadziliśmy wcześniej badanie. Zbadaliśmy najwięcej psów, jak mogliśmy. W późniejszym stadium możemy zrobić testy dotyczące różnic pomiędzy rasami. Jednak w większości przypadków nie odnaleźliśmy żadnych silnych różnic wśród ras, jeśli chodzi o zadania kognitywne”.

Jeszcze raz o Theory of Mind

Odkrycia z tego badania wskazują, że psy mogą być tak inteligentne, jak niektórzy myślą. Ponadto, badacze sugerują, że psy dysponują przynajmniej jedną dziesiątą aspektów Theory of Mind: umiejętnością rozpoznawania intencji. „Podobną umiejętność znajdziemy również u ludzkich dzieci, szympansów, małp oraz papug”, mówi Schünemann. „Więc w dziale rozpoznawania intencji, psy dzielą kognitywne możliwości z tymi gatunkami”. Oznacza to, że niektóre kompetencje, które są częścią Theory of Mind, nie są aż tak bardzo wyjątkowo ludzkie. „To rzuca się w oczy, ponieważ Theory of Mind jest często postrzegana jako coś, co czyni człowieka wyjątkowym”, mówi Schünemann.

Podsumowując, te odkrycia pokazują, że psy możliwie mają bardziej oczywiste społeczno-kognitywne możliwości, niż wcześniej zakładano. Tego typu umiejętności są zresztą bardzo przydatne. „Dzielimy długą wspólną przeszłość z psami”, mówi Schünemann. „I żeby być w stanie zrozumieć ludzkie intencje — to bardzo ważne. W ten sposób psy rozumieją, co ludzie od nich oczekują oraz co mogą, a czego nie mogą robić. Dzięki temu psy mogą nie tylko wypełniać ważną rolę podczas polowań, pilnowania, czy chronienia, ale również są w stanie pozwolić ludziom czuć się bardziej komfortowo, kiedy są przy swoich czworonożnych pupilach”.

 

Autor: 
Vivian Lammerse / tłum. Julia Lewandowska
Dział: 

Reklama