Odkrycie skamieliny podobnej do pięciookiej krewetki!

Reklama

wt., 11/24/2020 - 10:35 -- MagdalenaL

Kylinxia - jak została nazwana ta skamieniałość - może mieć kluczowe znaczenie w zrozumieniu pochodzenia stawonogów.

Zwierzętami, które odegrały największą rolę w zasiedleniu Ziemi są stawonogi. Ta grupa bezkręgowców stanowi 80% gatunków zwierząt zamieszkujących błękitną planetę. Obejmuje owady, pajęczaki, skorupiaki oraz wije. Bez względu na to, gdzie mieszkamy, najprawdopodobniej w pobliżu znajdziemy dużą liczbę stawonogów, żyjących w niewiedzy o naszym istnieniu.

Jednak to, że są one tak liczne, nie oznacza, że wiemy o nich wszystko. Nasza wiedza o ich ewolucyjnym pochodzeniu nadal jest niekompletna. Naukowcy zdumiewają się nowymi odkryciami kopalnymi tych zwierząt, o coraz to dziwniejszych kształtach i większych rozmiarach. Najstarszym odkrytym przodkiem stawonogów jest gatunek dwumetrowego homara, który to z powodzeniem może straszyć nas w koszmarach sennych.

Jak to się stało, że pradawne gigantyczne stawonogi przekształciły się w zwierzęta znacznie mniejsze, które spotykamy dzisiaj? Naukowcy stopniowo starają się odpowiedzieć na to pytanie. Ostatnia odkryta skamieniałość zajmuje wolną dotychczas lukę w ewolucji tych zwierząt. Ma ona dość osobliwy wygląd: przypomina pięciooką krewetkę.

Eksplozja możliwości

Kylinxia została odkryta w prowincji Yunnan (południowo-zachodnie Chiny). Na tym terenie znajduje się stanowisko obfite w skamieniałości pochodzące z kambru.

Kambr jest pierwszym okresem geologicznym paleozoiku, datowanym na około 540 - 490 mln lat temu. W ciągu kilku milionów lat, organizmy wodne zaczęły ewoluować, zmieniając się i tworząc wszelkiego rodzaju przystosowania w celu przetrwania i stania się silniejszymi. W tym ciągle zmieniającym się środowisku pojawiły się pierwsze stawonogi w historii Ziemi. Zwierzęta tak skutecznie zaadaptowane, że zdołały podbić zarówno przestrzeń powietrzną, jak i lądy.

Odkryto setki skamieniałości z tego okresu - wszystkie się różnią. Każdy kambryjski gatunek zwierzęcy ewoluuje na swój sposób. Powstają dziwaczne formy życia, takie jak stworzenia w kolczastej powłoce. Dlatego też, okres ten znany jest pod nazwą eksplozji kambryjskiej. Eksplozja możliwości tak różnych od tego, co znamy dzisiaj. Wiele z tych przystosowanych gatunków już wymarło, a wszystkie obecnie żyjące zwierzęta ewoluowały z kilku ich odmian. Jeśli dobrze się przyjrzymy, zauważymy symetrię charakteryzującą wszystkie dzisiejsze stawonogi - oznaka posiadania wspólnego przodka.

Jednym z pierwszych odkrytych kopalnych stawonogów był Anomalocaris, stworzenie podobne do dwumetrowego homara. Do tej pory, jest to najstarsza skamieniałość posiadająca szkielet zewnętrzny i segmentowane ciało (charakterystyczne cechy stawonogów). Dlatego też, uważa się go za ich przodka. Ale jest oczywiste, że przejście od dwumetrowego homara do dzisiejszych krewetek nie było łatwą drogą. Musieli istnieć różni poprzednicy, dowodzący stopniowemu przeistoczeniu się gatunków pośrednich w te, znane nam dzisiaj. Każda kambryjska skamielina poddawana jest badaniom w celu wypełnienia brakujących luk. Sprawdza się jej wiek i przystosowania, jakimi się charakteryzuje. Jedna z ważniejszych luk czasowych została wypełniona właśnie dzięki najnowszemu odkryciu, jakim jest Kylinxia.

Dziwna kombinacja

Słowo Kylinxia pochodzi od Kylin - stworzenia z chińskiej mitologii podobnego do chimery. Dziwaczny kształt skamieliny wystarcza, by otrzymała to imię. Ciało jest znacznie mniejsze, wielkością zbliżone do małej krewetki. Dodatkowo, tułów i artykułowane odnóża przypominają te należące do dzisiejszych stawonogów. Jedyną różnicę stanowi głowa z pięciorgiem oczu: dwoma z każdej strony i jednym pośrodku.

Kombinacja pięciu oczu nie jest niczym nowym dla paleontologów. Inna skamieniałość kambryjska o nazwie Opabinia także posiada pięcioro oczu. Gdy jej odkrywca, Harry Whittington, pokazał rekonstrukcję zwierzęcia na konferencji w latach 70-tych, stał się pośmiewiskiem współpracowników. Nikt nie mógł sobie wyobrazić, żeby Opabinia była stworzeniem podobnym do kraba, z jedną parą szczypiec i pięcioma oczami.

Opabinia (rekonstrukcja), kambryjska skamieniałość przodków stawonogów
(Zdjęcie: Nobu Tamura)

Opabinia była uważana za przodka stawonogów, jednak brakowało elementu pośredniego między nią a gatunkiem Anomalocaris. To jest właśnie luka, którą zajmuje Kylinxia: skamieniałość z ciałem Anomalocaris, ale o wielkości i pięciu oczach Opabinia. Jak można przewidzieć, ewolucja sprawiła, że stawonogi straciły piąte oko i uzyskały ich parzystą liczbę. Kylinxia jest niezmiernie ważna, aby można było opisać tę ewolucję nie tylko z powodu umiejscowienia gatunku na linii czasu, ale też ze względu na stan zachowania skamieliny. Można w niej wyróżnić miękkie elementy, które zazwyczaj, wraz z upływem czasu, ulegają zniszczeniu, takie jak: oczy, tkanka nerwowa czy przewód pokarmowy. Dalsze badania skamieniałości mogą dostarczyć nam niezwykłych informacji o tym, jak powstały te pierwsze organy - co jest niemożliwe w przypadku większości kambryjskich zwierząt kopalnych odkrytych do tej pory.

Nie należy lekceważyć osobliwości tych skamielin. Kombinacje ich wyglądu mogą nam się wydawać przypadkowe i dziwne, ale są to pierwsze próby Natury w celu odnalezienia złożonych organizmów, które byłyby w stanie poradzić sobie na dłuższą metę i, co za tym idzie, przetrwać. Są one pierwszymi szkicami Życia, odłożonymi do szuflady po odkryciu zwycięskiej kombinacji.

Autor: 
Daniel Gómez Domínguez, Tłum. Renata Czop
Dział: 

Reklama