Antybiotyki zmniejszają ochronę przed szczepieniami u małych dzieci

Reklama

śr., 05/11/2022 - 22:19 -- MagdalenaL

Istnieje szereg szczepień zalecanych dla dzieci, które mają chronić przed poważnymi chorobami zakaźnymi. Jak wykazało badanie przeprowadzone w USA, antybiotyki mogą mieć jednak negatywny wpływ na ochronę przed szczepieniami.

 

Wiadomo już, że przyjmowanie antybiotyków może osłabić działanie szczepień. Jednak nowe badanie przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych, którego wyniki opublikowano w czasopiśmie „Pediatrics", po raz pierwszy wykazało, że dotyczy to małych dzieci. Podejrzewa się, że antybiotyki zmieniają mikrobiom jelitowy i zabijają bakterie, które w przeciwnym razie wzmacniają układ odpornościowy, dlatego odpowiedź immunologiczna na szczepienie jest słabsza.

W latach 2006-20016 badacze z Center for Infectious Diseases and Immunology w Rochester General Hospital Research Institute w Nowym Jorku regularnie obserwowali 560 dzieci w wieku od 6 do 24 miesięcy. Najpierw należało zbadać ich pod kątem ostrych zakażeń układu oddechowego, w tym ostrego zapalenia ucha środkowego. Następnie oceniono próbki krwi pobrane podczas badań przesiewowych w wieku 6, 9, 12, 15, 18 i 24 miesięcy oraz w momencie wystąpienia ostrego zapalenia ucha środkowego.

Naukowcy przeanalizowali poziom przeciwciał we krwi u osób zaszczepionych przeciwko błonicy, tężcowi, polio, krztuścowi, grypie i pneumokokom. Dopasowali te informacje do danych z dokumentacji medycznej dzieci i przeprowadzili wywiady z rodzicami na temat chorób i przepisywanych antybiotyków.

Spośród 560 dzieci objętych badaniem 342 dzieci otrzymało antybiotyki w ciągu pierwszych 24 miesięcy życia, a 218 dzieci nie otrzymało.

Poziomy przeciwciał poniżej poziomu ochrony

Zespół badawczy zaobserwował, że poziom przeciwciał u dzieci leczonych antybiotykami był średnio niższy niż u dzieci nieleczonych antybiotykami. Poziomy przeciwciał były szczególnie często niższe od poziomu ochronnego, gdy dzieci były leczone antybiotykami między dziewiątym a dwunastym miesiącem życia. Wielokrotne stosowanie antybiotyków miało również wzmacniający, negatywny wpływ na poziom przeciwciał.

„Najważniejszym wnioskiem jest to, że znacząco niższe miano przeciwciał stwierdzono zwłaszcza u dzieci, którym podawano antybiotyki między 9. a 24. miesiącem życia. Oznaczałoby to, że mieliby oni zwiększone ryzyko zachorowania na infekcje wywołane przez patogeny, przeciwko którym podano szczepionkę" -–mówi prof. dr Ulrich Schaible, dyrektor Centrum Badawczego Borstel, Centrum Medycyny i Nauk Biologicznych im. Nie brał on udziału w tym badaniu.

Jednak w badaniu zmierzono jedynie ilość przeciwciał, a nie ich zdolność do neutralizowania odpowiednich patogenów, czyli do zapobiegania infekcji – mówi Schaible. W badaniu nie wzięto pod uwagę liczby limfocytów T pamięci, które również przyczyniają się do ochrony przed chorobą.

Ponadto, zdaniem Schaible'a, interesujące jest to, że połączenie antybiotyków amoksycyliny i klawulanianu miało mniejszy wpływ na wytwarzanie przeciwciał po pięciu dniach niż po podawaniu ich przez dziesięć dni. „Podawanie antybiotyków przez krótszy czas wydaje się więc lepsze" – podsumowuje.

Mikrobiom: układ odpornościowy w równowadze

Ale jaką rolę odgrywa flora jelitowa lub mikrobiom? Mikrobiom to termin używany do opisania ogółu wszystkich mikroorganizmów zasiedlających człowieka lub inne organizmy żywe. Większość z tych bakterii znajduje się w przewodzie pokarmowym. W wielu przypadkach bakterie spełniają ważne zadania dla człowieka, np. wytwarzają witaminy i wypierają patogeny. Wpływają one na układ odpornościowy i czasami same ulegają wpływowi leków.

„Antybiotyki, które często przepisuje się we wczesnym dzieciństwie na zapalenie ucha środkowego, atakują nie tylko niebezpieczne bakterie w uchu, ale także pożyteczne bakterie mikrobiomu jelitowego" – mówi dr Cornelia Gottschick, lider grupy roboczej ds. epidemiologii zakażeń w Instytucie Epidemiologii Medycznej, Biometrii i Informatyki na Uniwersytecie Marcina Lutra w Halle-Wittenberdze. Podobnie jak Schaible, nie brała ona udziału w badaniu.

W ten sposób równowaga bakterii zostaje zaburzona i możliwe jest, że szczepienia nie będą już w pełni skuteczne, co może prowadzić do zmniejszenia ochrony poszczepiennej.

„W badaniu Chapman i wsp. nie badano mikrobiomu jelitowego, więc związek ten pozostaje w tym przypadku teoretyczny" – mówi Gottschick.

Wyrównanie lub unikanie antybiotyków

Zdaniem Cornelii Gottschick zmniejszoną ochronę immunologiczną można by ewentualnie zrekompensować innym szczepieniem. Radzi jednak, aby „dokonać starannej kalkulacji kosztów i korzyści".

„Możliwe, że przyjmowanie probiotyków, które mają chronić mikrobiom jelitowy podczas przyjmowania antybiotyków, może zmniejszyć efekt zaobserwowany w badaniu" – mówi Gottschick. Schaible również zgadza się z tym stwierdzeniem. „Należy zbadać probiotyki, które szybciej odbudowują mikrobiom po podaniu antybiotyku, czyli zwiększają jego odporność" – mówi. Dodaje jednak, że potrzebne są dalsze badania w tym zakresie.

„Wstrzymanie szczepień na czas podawania antybiotyków i kontynuowanie ich po zakończeniu terapii również może być konsekwencją tego badania" – mówi Schaible. Ale co byłoby jeszcze lepsze niż kompensowanie skutków ubocznych: Jeśli to możliwe, należy całkowicie zrezygnować z antybiotyków. Cornelia Gottschick podkreśla, że wyniki badań po raz kolejny pokazują, „jak ważne jest, aby antybiotyki nie były podawane nierozważnie".

Autor: 
Hannah Fuchs / tłum. Anna Stanisławczyk

Reklama