Paraliż senny: co powinieneś wiedzieć?

Reklama

wt., 06/21/2022 - 09:49 -- MagdalenaL

Zdjęcie:

Czy paraliż senny jest zwiastunem poważniejszych problemów? 

Badacze snu twierdzą, że w większości przypadków paraliż senny jest oznaką tego, że fazy snu nie przebiegają płynnie. Rzadko kiedy jest on powiązany z innymi, poważniejszymi problemami psychiatrycznymi. 

Przez wieki objawy paraliżu sennego opisywane były na wiele sposobów. Często powiązywało się go z obecnością „zła”: w starożytności z przerażającymi demonami, ze staruchą w „Romeo i Julii” czy nawet z kosmitami. Niemalże w każdej kulturze w ciągu jej istnienia pojawiły się historie nieokreślonych, złowieszczych istot, które prześladowały bezbronnych ludzi po nocach. Wielu od dawien dawna zastanawiało się nad wyjaśnieniem pochodzenia paraliżów sennych i towarzyszącego mu poczucia terroru. 


 
Czym jest paraliż senny? 

 
Paraliż senny to uczucie bycia świadomym bez możliwości poruszania się. Zdarza się on, kiedy osoba przechodzi między fazą przebudzenia i snu. Podczas takiego przejścia, możesz nie być w stanie ruszać się czy mówić przez czas trwający od kilku sekund, do kilku minut. Niektórzy w tym czasie mogą też czuć ucisk bądź mieć wrażenie dławienia się. Paraliż senny może towarzyszyć innym zaburzeniom snu, takim jak np. narkolepsja. Narkolepsja to przytłaczająca potrzeba zapadnięcia w sen, spowodowana przez problemy mózgu z regulacją snu. 
 
Kiedy zazwyczaj pojawia się paraliż senny? 

 
Paraliż senny zazwyczaj może się pojawić w dwóch momentach. Jeśli ma on miejsce, gdy zapadasz w sen, nazywamy go hipnagogicznym, a kiedy gdy się budzisz – hipnopompicznym. 
 
Co się dzieje podczas hipnagogicznego paraliżu sennego? 
 
Kiedy zasypiasz, twoje ciało stopniowo się rozluźnia. Zwykle jesteś wtedy mniej świadomy, więc nie zauważasz różnicy, ale gdybyś pozostał w świadomości lub ją odzyskał w trakcie zapadania w sen, zorientowałbyś się, że nie możesz poruszać się czy mówić. 
 
Co się dzieje podczas hipnopompicznego paraliżu sennego? 

 
Podczas snu twoje ciało przechodzi z fazy REM w fazę NREM. Jeden taki cykl trwa około 90 minut. Faza NREM ma miejsce pierwsza i zajmuje do 75% czasu snu. Wtedy właśnie twoje ciało rozluźnia się i regeneruje. Pod koniec fazy NREM następuje przejście w fazę REM. Twoje gałki oczne szybko się poruszają i pojawiają się marzenia senne, natomiast reszta ciała pozostaje w tym czasie bardzo rozluźniona. Mięśnie zostają „wyłączone” podczas fazy REM. Jeśli odzyskasz świadomość przed jej końcem, możesz zauważyć, że nie jesteś w stanie mówić, czy się ruszać. 
 
U kogo może pojawić się paraliż senny? 

 
Szacuje się, że nawet 4 na 10 osób może w życiu doświadczyć paraliżu sennego. To powszechne zjawisko najczęściej zostaje zdiagnozowane w okresie młodzieńczym, ale kobiety i mężczyźni w każdym wieku mogą go miewać. Może być on także dziedziczny. Do innych czynników powiązanych z paraliżem sennym zaliczamy: 

  • niewyspanie 
  • nieregularne godziny snu 
  • choroby psychiczne, takie jak stres lub choroba afektywna dwubiegunowa 
  • spanie na plecach 
  • inne problemy ze snem, takie jak narkolepsja czy nocne skurcze nóg 
  • stosowanie niektórych leków, np. tych na ADHD 
  • nadużywanie używek 

 Jak diagnozuje się paraliż senny? 
 
Jeśli nie byłeś w stanie poruszać się czy mówić przez kilka sekund bądź minut, to najprawdopodobniej miał miejsce u ciebie paraliż senny. Zazwyczaj nie ma potrzeby poddawać się wtedy leczeniu, ale skonsultuj się z lekarzem, jeśli masz któryś z tych problemów: 

  • Twoje symptomy cię niepokoją 
  • Z powodu paraliżów jesteś zmęczony w ciągu dnia 
  • Przez paraliże nie możesz spać w nocy 

Lekarz może chcieć zrobić dokładniejsze rozeznanie w celu zdobycia informacji o jakości twojego snu: 

  •  Poprosi cię o opisanie symptomów i prowadzenie dziennika snów przez kilka tygodni 
  •  Może chcieć poznać historię twojego zdrowia, w tym dowiedzieć się o znanych w życiu twoim lub rodziny przypadkach zaburzeń snu 
  •  Skieruje cię do specjalisty od snu w celu dalszej oceny 
  •  Przeprowadzi całonocne badania snu bądź dziennych drzemek, by upewnić się, że nie cierpisz na inne zaburzenia snu 

 Jak leczyć paraliż senny? 

Większość ludzi nie potrzebuje leczenia paraliżu sennego. Leczenie wszelkich innych schorzeń, takich jak narkolepsja, może pomóc, jeśli jesteś niespokojny lub masz problemy ze snem. Takie leczenie może obejmować: 
 

  • Poprawę nawyków związanych ze snem – na przykład upewnienie się, że śpisz od sześciu do ośmiu godzin każdej nocy 
  • Stosowanie leków przeciwdepresyjnych, jeśli są przepisane, w celu regulacji cykli snu 
  • Leczenie wszelkich problemów ze zdrowiem psychicznym, które mogą przyczyniać się do paraliżu sennego 
  • Leczenie innych zaburzeń snu, takich jak narkolepsja lub skurcze nóg 

Co mogę poradzić na paraliż senny? 
 
Nie musisz bać się nocnych demonów czy kosmitów-porywaczy. Jeśli sporadycznie zdarza ci się mieć paraliż senny, możesz podjąć pewne kroki w domu, aby kontrolować to zaburzenie. Zacznij od upewnienia się, że masz wystarczająco dużo snu. Rób, co możesz, aby złagodzić stres w swoim życiu – zwłaszcza tuż przed snem. Wypróbuj nowe pozycje do spania, jeśli śpisz na plecach. Koniecznie też skontaktuj się z lekarzem, jeśli paraliż senny regularnie uniemożliwia ci spokojny sen. 

Autor: 
Beth Roybal / Tłum: Natalia Warwas

Reklama